دوره 1392، شماره 99 - ( 8-1392 )                   جلد 1392 شماره 99 صفحات 30-36 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

قلی‌پور ناصر. ارائه الگوی مناسب توسعه سرمایه‌گذاری در صنعت نفت وگاز ایران. ماهنامه علمی- ترویجی اکتشاف و تولید نفت و گاز. 1392; 1392 (99) :30-36

URL: http://ekteshaf.nioc.ir:80/article-1-254-fa.html


مدير برنامه ريزی تلفيقی شرکت ملی حفاری شرکت ملی حفاری ايران
چکیده:   (4458 مشاهده)
به دلیل تجربه‌های تلخ تاریخی از مباحث سرمایه‌گذاری خارجی به طور عام و سرمایه‌گذاری در بخش نفت و گاز به طور خاص، این مباحث به شکل‌هایی کاملاً متفاوت تعبیر و تأویل شده است. عده‌ای با اصل استفاده از سرمایه‌گذاری خارجی در این بخش مخالفت می‌کنند. برخی از حضور شرکت‌هایی با ملیت‌های خاص ابراز ناخشنودی کرده و بوی توطئه از آن استشمام می‌کنند. گروهی از شیوه قراردادهای منعقده ناراضی هستند و گمان می‌برند حاکمیت منابع ملی در اختیار بیگانه قرار خواهد گرفت که انتقاداتی از این دست فراوان یافت می‌شود. اما بررسی دیدگاه‌های مختلف حاکی از عدم کفایت اقدامات انجام شده برای شناساندن ابعاد حقوقی، فنی و مالی انواع قراردادهای سرمایه‌گذاری در صنعت نفت و گاز دارد. در این پژوهش ابتدا نقاط قوت و ضعف انواع قراردادهای نفتی شامل: قراردادهای امتیازی، قراردادهای مشارکت در تولید، قراردادهای مشارکت در سرمایه‌گذاری، قراردادهای بیع متقابل و سرمایه‌گذاری دولتی بیان و از دو منظر مالی (سرمایه‌گذاری) و حقوقی این قراردادها در صنعت نفت کشور با یکدیگر مقایسه شده‌اند. پس از آن با توجه به ادبیات موضوع پرسشنامه‌ای تهیه و توسط خبرگان این حوزه تکمیل شده است. سپس تحلیل آماری نتایج ارائه گردیده و در ادامه نتایج آنها بررسی شده است. 1- اهداف تحقیق تحقیق حاضر به منظور آشنایی با انواع قراردادهای مربوط به استفاده از سرمایه‌گذاری خارجی برای توسعه صنعت نفت و گاز ایران و هم‌‌چنین انتخاب بهترین روش‌هایی که با قوانین حقوقی جمهوری اسلامی ایران مغایریتی نداشته و در عین حال کمک به انتقال فن‌آوری‌های لازم به کشور انجام شده و به دنبال ارائه پاسخ به سؤالات زیر است: الف) کدامیک از روش‌های سرمایه‌گذاری در بخش نفت و گاز برای صنعت نفت ایران مناسب‌تر است؟ ب) مزایا و معایب هر یک از روش‌های فوق کدامند؟ در همین راستا پیش از ورود به بحث، در ابتدا انواع قراردادهای نفتی از ابعاد مالکیت، عملیات و مدیریت، انتقال فن‌آوری نرم‌افزاری، تسهیم منابع، نظرپذیری عملیات و خطرپذیری به طور اجمالی در جدول-1 با یکدیگر مقایسه شده‌اند. 2- محدوده تحقیق تحقیق حاضر یک پژوهش میدانی است؛ یعنی بر اساس جمع‌آوری آمار در فضای بیرونی و واقعی شکل گرفته است. این تحقیق به لحاظ زمانی مربوط به بهار و تابستان سال 1391، به لحاظ منطقه و وسعت مربوط به حوزه نفت و گاز کشور جمهوری اسلامی ایران و به لحاظ موضوعی، کاربردی است. جامعه آماری این تحقیق جمعیت وزرای سابق نفت، مدیران ارشد، میانی، عملیاتی و کارشناسان متخصص صنعت نفت، هم‌چنین اساتید دانشگاه و برخی از نمایندگان کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی است. 3- روش تحقیق برای ارائه الگوی مناسب توسعه سرمایه‌گذاری در صنعت نفت و گاز ایران و تدوین راهبردهای مربوطه، در ابتدا پرسشنامه‌ای بر اساس سؤالات استخراج شده از مرور ادبیات تحقیق و با استفاده از منابع استاندارد تهیه گردید. روش تحقیق، تجزیه و تحلیل عاملی1 داده‌هاست که به بررسی هم‌بستگی درونی تعداد زیادی از متغیرها می‌پردازد و در نهایت آنها را در قالب عوامل عمومی محدودی دسته‌بندی و تبیین می‌کند. اجرای تحلیل عاملی شامل چهار مرحله زیر است: مرحله 1- تولید ماتریس هم‌بستگی برای تمامی متغیرهای نمونه آماری مرحله 2- انتخاب مدل تحلیل مرحله 3- روش استخراج عامل‌ها مرحله 4- چرخش عامل‌ها پس از توزیع پرسش‌نامه بین 50 نفر از جامعه آماری مورد نظر و دریافت 33 پاسخ، اطلاعات دریافتی با تعریف متغیرها در پایگاه داده‌های نرم افزار SPSS وارد شد و توصیف داده‌ها برای متغیرهای موجود در پرسش‌نامه و بیان ضریب هم‌بستگی آنها انجام شد. متغیرهای موجود در پرسش‌نامه و ضریب هم بستگی آنها به شرح جداول-2و3 هستند. 4- تحلیل یافته‌ها بررسی متغیرهای موجود در پرسش‌نامه به علاوه منحنی میانگین و بخش نرمال آن به این صورت است که به منظور بیان پیوسته مراحل، در خصوص متغیر اول، سؤالات پرسش‌نامه، منحنی میانگین، بخش نرمال و تحلیل نتایج به طور کامل آمده اما در خصوص چهار متغیر بعدی صرفاً به بیان خروجی و تحلیل نتایج بسنده شده است. 4-1- تحلیل متغیر روش امتیازی این متغیر شامل 9 سؤال زیر است: آیا بر اساس ساختار مالکیت، مالکیت کامل شرکت عامل بر مخازن و تولید را در قراردادهای سرمایه‌گذاری نفتی مطلوب می‌دانید؟ آیا بر اساس ساختار عملیات و مدیریت، حاکمیت شرکت عامل برکلیه عملیات را تأیید می‌کنید؟ آیا بر اساس ساختار انتقال فن‌آوری نرم‌افزاری، عدم انتقال فن‌آوری را می‌پسندید؟ آیا براساس ساختار و تسهیم منابع، اینکه منافع کشور میزبان محدود به بهره مالکانه و مالیات باشد را مطلوب می‌دانید؟ آیا نظرپذیری شرکت عامل در این‌گونه قراردادها را کافی می‌دانید؟ آیا ساختار خطرپذیری شرکت عامل را مطلوب می‌دانید؟ آیا روش سرمایه‌گذاری مورد نظر هم‌اکنون نیز قابل پیاده‌سازی در صنعت نفت و گاز ایران است؟ آیا روش امتیازی را بر اساس قوانین فعلی ایران امکان‌پذیر می‌دانید؟ آیا برای روش امتیازی محدودیت قانونی وجود دارد؟ بخش نرمال متغیر اول در جداول-4و5 آمده است. هم‌چنین منحنی میانگین در شکل-1 آمده است. شرکت‌کنندگان در نظرخواهی در مورد سؤالات 1-2-3-4-6-7-8 در خصوص قراردادهای امتیازی به ترتیب 4/42%، 4/42%، 7/72%، 5/48%، 3/27%، 4/39% و 7/69% گزینه‌های کم و خیلی‌کم را انتخاب کرده‌اند که عدم انتقال فن‌آوری، ساختار مدیریت و عملیات، ساختار خطرپذیری و ساختار مالکیت را نامطلوب می‌دانند و معتقد هستند که این روش دیگر برای کشوری مثل ایران باید منسوخ شده فرض شود. در مورد سؤال 5 نیز 5/54% گزینه متوسط را انتخاب کرده‌اند که در واقع نظرپذیری شرکت عامل در روش امتیازی را کافی می‌دانند. در مورد سؤال 9 نیز 5/48% گزینه خیلی‌زیاد را انتخاب کرده‌اند. 4-2- تحلیل متغیر مشارکت در تولید این متغیر شامل 11 سؤال زیر است: آیا براساس ساختارمالکیت، مالکیت شرکت عامل بر بخشی ازمخازن و بخشی از تولید در قراردادهای سرمایه‌گذاری نفتی را مطلوب می‌دانید؟ آیا بر اساس ساختار عملیات و مدیریت، حاکمیت شرکت عامل بر کلیه عملیات را تأیید می‌کنید؟ آیا بر اساس ساختار انتقال فن‌آوری نرم‌افزاری، انتقال به صورت بخشی و باگذشت زمان را می‌پسندید؟ آیا بر اساس ساختار و تسهیم منابع، اینکه بخشی از تولید طبق قرارداد نصیب شرکت عامل شود و مالیات وجود داشته باشد را مطلوب می‌دانید؟ آیا نظرپذیری مشترک در این‌گونه قراردادها را کافی می‌دانید؟ آیا ساختار خطرپذیری سرمایه‌گذار را مطلوب می‌دانید؟ آیا روش سرمایه‌گذاری موردنظر هم‌اکنون نیز قابل پیاده‌سازی در صنعت نفت و گاز ایران می‌باشد؟ آیا با توجه به ماهیت قراردادهای مشارکت در تولید، قوانین ایران اجازه مالکیت شرکت عامل را می‌دهد؟ آیا اعتبار مدت قرارداد مشارکت در تولید را به میزان عمر مخزن با قوانین ایران منطبق می‌دانید؟ آیا برای قرارداد مشارکت در تولید در صورتی‌که قرارداد ناقل مالکیت مخزن باشد، موانع قانونی وجود دارد؟ آیا با فرض امکان‌پذیر بودن انعقاد قرارداد مشارکت در تولید، تعیین قانون حاکم بر قرارداد و دادگاه صالح را ضروری می‌دانید؟ در پاسخ به سؤالات 3-4-6-7-10-11 در خصوص قراردادهای مشارکت در تولید، شرکت‌کنندگان به ترتیب 5/51% ، 4/39% ، 6/60% ، 4/36% ، 6/63% ، 8/78% گزینه‌های زیاد و خیلی‌زیاد را انتخاب کرده‌اند که در این بین تعدادی در پاسخ به سؤالات 1-2-8-9 به ترتیب 5/45% ، 4/36% ، 5/58% و 5/48% گزینه‌های کم و خیلی‌کم را انتخاب کرده‌اند و حدود 5/45% نیز در پاسخ به سؤال 5 گزینه‌ متوسط را انتخاب کرده‌اند. در این بین تعدادی از شرکت‌کنندگان بیان کرده‌اند که در قراردادهای مشارکت در تولید، مالکیت مخازن منتقل نمی‌شود بلکه آنچه منتقل می‌شود تولید است. تولید را می‌توان در هر نقطه‌ای منتقل کرد مثلاً در نقطه صادرات. با استناد به جزء-3 بند ت ماده-3 قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت مصوبه 1391، انواع قراردادها مشروط به اینکه متضمن انتقال مالکیت نفت و گاز موجود در مخزن نباشد مجاز شمرده شده است. معنی عبارت فوق این است که چون قرارداد مشارکت در تولید متضمن مشارکت در نفت یا گاز تولیدی است نه نفت وگاز موجود در مخزن، نوعی از قرارداد مشارکت در تولید را مجاز نموده ولی تفسیر این عبارت و حکم قانونی در بستر سایر مواد قانونی و احکام مؤثر یا ناظر بر تعریف، این تجویز را با ابهام مواجه می کند که لازم است در این زمینه بیشتر تحقیق شود. صرف‌نظر از اینکه کارگزاران این نوع قرارداد را مجاز بدانند یا خیر، اگر این نوع قرارداد با شرایط مطلوب، سهیم نمودن شرکت عامل به روش غیرخطی و انگیزشی و لحاظ کردن شرایط مطلوب منعقد گردد، می‌تواند در مواردی برای میادین مشترک بسیار مطلوب و بهتر از قراردادهای خدماتی باشد. بعضی از شرکت‌کنندگان در نظرسنجی عنوان کرده‌اند که بسیاری از پروژه‌های بالادستی فقط از طریق این روش قابل‌اجرا خواهد بود و لذا می‌توان با تنظیم روند حقوقی درست و با حفظ مالکیت جمهوری اسلامی ایران بر مخزن و مشخص کردن بهره مالکانه و مالیات و حتی درنظر گرفتن پاداش تولید و زمان برداشت ازمخازن، به ویژه در مناطق اکتشافی مثل کویر مرکزی ایران، دریای کاسپین یا میادین مشترک از این نوع قرارداد بهره جست. بعضی شرکت‌کنندگان نیز بیان کرده‌اند که با توجه به ابهام و ضعف قوانین موجود، در حال حاضر امکان استفاده از روش مذکور وجود ندارد. 4-3-تحلیل متغیر مشارکت در سرمایه‌گذاری این متغیر شامل 12 سؤال زیر است: آیا بر اساس ساختار مالکیت، مالکیت شرکت عامل بر بخشی از مخازن و تولید بسته به نسبت سرمایه‌گذاری را در قراردادهای سرمایه‌گذاری نفتی مطلوب می‌دانید؟ آیا بر اساس ساختار عملیات و مدیریت، مدیریت یک کمیته مشترک را تأیید می‌کنید؟ آیا بر اساس ساختار انتقال فن‌آوری نرم‌افزاری، انتقالی که سرعت آن وابسته به موافقت‌نامه عملیاتی باشد را می‌پسندید؟ آیا بر اساس ساختار و تسهیم منابع، اینکه بخشی از تولید طبق قرارداد نصیب شرکت عامل شود و مالیات نیز وجود داشته باشد را مطلوب می‌دانید؟ آیا نظرپذیری مشترک در این‌گونه قراردادها را کافی می‌دانید؟ آیا ساختار خطرپذیری سرمایه‌گذار را مطلوب می‌دانید؟ آیا روش سرمایه‌گذاری موردنظر هم‌اکنون نیز قابل پیاده‌سازی در صنعت نفت و گاز ایران می‌باشد؟ آیا انعقاد قرارداد بر اساس روش مشارکت در سرمایه‌گذاری را با قوانین ایران سازگار می‌دانید؟ آیا تعیین قانون حاکم بر قرارداد و دادگاه صلاحیت‌دار برای حل و فصل اختلافات را ضروری می‌دانید؟ آیا ارجاع اختلاف به مرجع داوری را با قوانین ایران منطبق می‌دانید؟ آیا تعیین قانون و دادگاه ایران را برای رسیدگی به اختلافات ناشی از اجرای قرارداد در جهت منافع ملی می‌دانید؟ آیا حاکمیت قانون ایران در موارد اختلاف در صورتی که شرکت عامل با آن موافق نباشد را می‌پسندید؟ در پاسخ به سؤالات 3-4-5-6-7-8-9-10-11 در خصوص مشارکت در سرمایه‌گذاری (به پرسش‌نامه مراجعه شود) صاحب‌نظران به ترتیب 6/60%، 4/42%، 4/42%، 4/36%، 4/42%، 5/45%، 6/57%، 3/33%، 5/48% گزینه‌های زیاد و خیلی‌زیاد را انتخاب کرده‌اند. هم‌چنین در پاسخ به سؤالات 1و2 به ترتیب 4/36% و 3/27% گزینه‌های خیلی‌کم و کم و در پاسخ به سؤال 12 حدود 3/30% گزینه متوسط را انتخاب کرده‌اند که روش مشارکت در سرمایه‌گذاری تعیین‌کننده نوع قرارداد به یکی از انواع خدماتی، مشارکت در تولید (psa) و امتیازی نیست؛ یعنی مشارکت (JV) می‌تواند در قالب یکی از سه نوع قرارداد مذکور به عنوان شرکت عامل وجود داشته باشد.. 4-4- تحلیل متغیر بیع متقابل این متغیر شامل 11 سؤال زیر است: آیا بر اساس ســاختار مالکیت، در اختیار داشتن حق مالکیت توسط کشــور میزبان را در قراردادهــای ســرمایه گذاری نفتی را مطلوب می‌دانید؟ آیا بر اساس ساختارعملیات و مدیریت، اینکه کنترل عملیات و هزینه و تولید توسط دولت میزبان صورت گیرد را تأیید می‌کنید؟ آیا بر اساس ساختارانتقال فن‌آوری نرم‌افزاری، اینکه در قرارداد چه پیش‌بینی شده باشد را می‌پسندید؟ آیا بر اساس ساختار و تسهیم منابع، اینکه پرداخت بر اساس درآمد حاصل از فروش محصول بوده و مالیات هم وجود داشته باشد را مطلوب می‌دانید؟ آیا نظرپذیری شرکت عامل در این‌گونه قراردادها را کافی می‌دانید؟ آیا ساختار فقدان خطرپذیری را مطلوب می‌دانید؟ آیا روش سرمایه‌گذاری موردنظر هم‌اکنون نیز قابل پیاده‌سازی در صنعت نفت و گاز ایران می‌باشد؟ آیا تعیین قانون ایران و دادگاه ایران را به عنوان منبع و مرجع حل و فصل کننده اختلافات را ضروری می‌دانید؟ آیا انعقاد قرارداد بیع متقابل را با قوانین ایران سازگار می‌دانید؟ آیا تعیین مرجعی غیر از دادگاه ایران، برای حل و فصل اختلافات در صورتی که شرکت عامل با دادگاه‌ها و قوانین ایران موافق نباشد را با قوانین فعلی ایران را سازگار می‌دانید؟ آیا امکان ارجاع به داوری برای حل و فصل اختلافات با توجه به منافع ملی ایران را امکان‌پذیر می‌دانید؟ در پاسخ به سؤالات 1-2-3-4-7-8-9-10-12 در خصوص بیع متقابل (به پرسش‌نامه مراجعه شود) خبرگان به ترتیب 7/66%، 5/45%، 4/42%، 4/42%، 5/54%، 6/57%، 4/42%، 5/45%، 5/45% گزینه‌های زیاد و خیلی‌زیاد را انتخاب کرده‌اند. اما همین شرکت‌کنندگان در پاسخ به سؤالات 5-6-11 به ترتیب 5/48%، 4/39%، 6/57% گزینه متوسط را انتخاب کرده‌اند. روش بیع متقابل به عنوان چارچوب جهان‌سومی و راه‌حل منطقه‌ای جای خود را باز کرده است. اما می‌توان همین روش را نیز به طریقی بهتر مدیریت کرد که تولید صیانتی انجام گردد. باید توجه داشته باشیم که اکثر شرکت‌های بزرگ بیشتر تمایل دارند در روش مشارکت در تولید سرمایه‌گذاری نمایند تا روش بیع متقابل. بعضی دیگر از شرکت‌کنندگان معتقد بودند که مشروط به اینکه برداشت صیانتی باشد، بیع متقابل بسیار مطلوب است. انتقال فن‌آوری، ایجاد اشتغال مولد و جدید، به کارگیری شرکت‌های داخلی و کمک به تولیدکنندگان و سازندگان داخلی از دیگر ویژگی‌های این روش است. 4-5- تحلیل متغیر تامین مالی از منابع دولتی این متغیر شامل 9 سؤال زیر است: آیا بر اساس ساختار مالکیت، مالکیت دولت مخازن وتولید را مطلوب می‌دانید؟ آیا بر اساس ساختارعملیات ومدیریت، اینکه از طریق کنترل عملیات، هزینه و تولید توسط دولت انجام شود را تأیید می‌کنید؟ آیا بر اساس ساختار انتقال فن‌آوری نرم‌افزاری، اینکه انتقال صرفاً محدود به توانایی فن‌آوری داخلی باشد را می‌پسندید؟ آیا بر اساس ساختار و تسهیم منابع، اینکه ســود حاصل از تولید به دولت برسد را مطلوب می‌دانید؟ آیا نظرپذیــری ســازمان دولتــی در این‌گــونه قــراردادها را کافی می‌دانید؟ آیا سـاختار خطرپذیری که متوجه دولت و بودجـه صنعت نفت و گاز باشد را مطلوب می‌دانید؟ آیا روش سرمایه‌گذاری موردنظر هم‌اکنون نیز قابل پیاده‌سازی در صنعت نفت و گاز ایران می‌باشد؟ آیا روش تأمین مالی از منابع دولتی را فاقد هرگونه مشکل حقوقی (محدودیت قانونی) می‌دانید؟ آیا کنترل های حقوقی بر این روش را مطلوب می‌دانید؟ در پاسخ به سؤالات 2-3-4-5-6-7 در خصوص تامین مالی از منابع دولتی (به پرسش‌نامه مراجعه شود) شرکت‌کنندگان به ترتیب 6/57% ، 5/48% ، 5/48%، 4/36% ، 2/24%، 5/45% گزینه‌های کم و خیلی‌کم را انتخاب کرده‌اند. هم‌چنین در پاسخ به سؤالات 1و8 به ترتیب 5/45% و 4/36% گزینه‌های زیاد و خیلی‌زیاد و در پاسخ به سؤال 12 نیز حدود 45.5% گزینه متوسط را انتخاب کرده‌اند. گروهی معتقدند که استفاده از این روش به سیاست‌های کلان اقتصادی دولت بستگی دارد و روش فوق در نهایت به گسترش ساختار اقتصاد دولتی و تسلط کامل دولت بر اقتصاد منجر می‌شود. گروهی دیگر نیز بر این باورند که این روش با توجه به محدودیت بودجه‌ای همیشه با مشکل مواجه بوده و تولید نفت وگاز با سرمایه دولتی، کارآمدی لازم را ندارد. ضمن اینکه انتقال فن‌آوری جدید نیز صورت نخواهد گرفت. عده‌ای دیگر عنوان می‌کنند که با توجه به توسعه کشور و حجم بسیار زیاد پروژه‌های نفت و گاز روش مذکور پاسخ گو نیست و با اکتفا به این روش توسعه مخازن عقب افتاده و کشور از نظر درآمدی با مشکل روبرو خواهد شد و در مجموع این روش، روش کارآمدی نیست. جمع‌بندی و نتیجه‌گیری از بررسی و تحلیل پنج نوع قرارداد فوق به این نتیجه می‌رسیم که برخی از این قراردادها مانند قرارداد امتیازی منسوخ شده، برخی مانند قرارداد تأمین مالی از منابع دولتی غیرکارا بوده و بعضی از آنها مانند روش مشارکت در تولید باید با توجه به شرایط و مقررات کشور ما اصلاح گردند. البته در شرایط تحریم، تأمین منابع توسط دولت و صندوق توسعه‌ملی برای پیمانکاران و سازندگان داخلی می‌تواند بخشی از نیازهای سرمایه‌گذاری در صنعت نفت وگاز را مرتفع سازد. کشورهای مختلف برای توسعه میادین نفت وگاز خود به ویژه در مناطق آب‌های عمیق از قراردادهای مشارکت در تولید وحتی قراردادهای انحصاری سود جسته‌اند تا بتوانند انگیزه لازم را برای سرمایه‌گذاری ایجاد نمایند. به طور مثال کشورهای همسایه ایران برای سرمایه‌گذاری و توسعه بخش نفت خود به قراردادهای مشارکت در تولید توجه خاص داشته‌اند. بر خلاف قوانین موجود، از دیدگاه نخبگان صنعت نفت صرفاً مالکیت قسمتی از نفت یا گاز تولیدی مربوط به شرکت‌های سرمایه‌گذاری است و مالکیت کل مخزن در اختیار شرکت صاحب مخزن می‌باشد. از دیدگاه سرمایه‌گذار قراردادهای مشارکت در تولید جذابیت دارد و به همین دلیل این روش مورد توجه سرمایه‌گذاران است؛ هر چند در نهایت منافع اقتصادی یک طرح در انتخاب یا رد آن اولویت نخست را خواهد داشت. با توجه به پیچیدگی‌های حوزه استخراج و هم‌چنین مناطق صعب الوصول آب‌های عمیق و مشکلات و چالش‌های نفت و گاز باید گفت شرکت‌های بین‌المللی نفتی که تجربه کار در آب‌های عمیق را دارند تنها به قراردادهای مشارکت در تولید علاقه نشان داده‌اند. لذا ضروری است وزارت نفت برای ایجاد جذابیت بیشتر برای شرکت‌های نفتی جهت حضور در پروژه‌هایی که ریسک زیادی داشته و نیازمند هزینه‌های سنگین و فن‌آوری نوین و پیشرفته هستند، توجه ویژه‌ای به قراردادهای مشارکت در تولید/سود داشته باشد و این نوع قراردادها را در حوزه نفت وگاز (به ویژه در دریای خزر و منطقه کویر مرکزی ایران که عملیات اکتشاف ریسک زیادی دارد) به کار بندد تا از این رهگذر بتوانیم امکان حضور فعال کشور را در این منطقه فراهم آوریم. در صورت اعمال پیشنهادهای زیر روش مشارکت در تولید روش مناسبی به نظر می‌رسد: برداشتن محدودیت‌های استفاده از قرارداد مشارکت در تولید بر مبنای قوانین نفت مصوب سال 1353 مجلس شورای ملی سابق و سال 1366 مجلس شورای اسلامی تصویب رژیم مالی جدید توسط مجلس شورای اسلامی جهت به کارگیری ابزارهایی چون پاداش امضاء قرارداد، بهره مالکانه مالیات بر درآمد که تابع قانون تجارت خواهد بود. تعریف مالیات ویژه بر فعالیت‌های بالادستی مهم نفت هزینه‌ای و نفت منفعتی و غیره و تعیین نرخ و میزان هر یک از این موارد. به منظور ایجاد انعطاف، باید محدوده‌ای برای هر یک از این موارد تعیین کرد یا به منظور جلوگیری از چانه‌زنی و طولانی‌شدن مذاکرات عوامل ثابتی درنظر گرفته شود. متغیرهایی که تغییرات فوق بر حسب نوسان آنها اعمال می شود شامل حجم تولید، کیفیت نفت، نسبت گاز به نفت، نرخ بازده داخلی پروژه، قیمت نفت، عمق آب و نرخ بازیافت هستند. همه این متغیرها از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. فاکتورهای مالی و منافع پروژه بر حسب میزان نوسان آنها قابل‌انعطاف تعریف خواهند بود. البته ضریب مشهور به فاکتور R که می‌تواند مقادیر لغزنده را تعیین کند نیز قابل تعریف است. روش بیع متقابل به عنوان چارچوب جهان‌سومی و راه‌حل منطقه‌ای جای خود را باز کرده که از ویژگی‌های بارز آن می‌توان به جذب سرمایه، ایجاد اشتغال مولد و جدید، به کارگیری شرکت‌های داخلی، کمک به تولیدکنندگان داخلی و انتقال فن‌آوری اشاره کرد که قانون‌گذار در این زمینه اختیارات قانونی را برای شرکت ملی نفت ایران فراهم کرده است. اما در اجرا باید کمبودهای روش فوق تعدیل و اصلاح گردد. این کاستی‌ها عبارتند از: انتقال فن‌آوری و به کارگیری عملی شرکت‌های داخلی که متأسفانه در بعضی از پروژه‌ها صورت نگرفته یا اقدامات بسیار کمی در این زمینه انجام شده است. فراهم‌کردن فرصت برای سرمایه‌گذاران ایرانی در بیع متقابل تقویت کادر مدیریت و فنی کارفرما برای کاهش ضعف بیع متقابل (اشکال ناشی از کارفرما) انجام مطالعات مهندسی پایه کارفرما قبل از انعقاد قرارداد بیع متقابل برداشت صیانتی از مخازن مورد قرارداد
متن کامل [PDF 241 kb]   (680 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي |
دریافت: ۱۳۹۲/۸/۲۸ | پذیرش: ۱۳۹۲/۹/۲۴ | انتشار: ۱۳۹۲/۹/۲۴

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA code

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به ماهنامه علمی- ترویجی اکتشاف و تولید نفت و گاز می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2018 All Rights Reserved | Journal of Exploration & Production Oil & Gas

Designed & Developed by : Yektaweb

تحت نظارت وف ایرانی