دوره 1391، شماره 93 - ( 8-1391 )                   جلد 1391 شماره 93 صفحات 35-41 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

ابراهیم فتح آبادی هادی. حداقل سازی پسماند در عملیات تولید و تعمیرات چاه های نفت و گاز. ماهنامه علمی- ترویجی اکتشاف و تولید نفت و گاز. 1391; 1391 (93) :35-41

URL: http://ekteshaf.nioc.ir:80/article-1-208-fa.html


شرکت ملی نفت ایران
چکیده:   (4296 مشاهده)
مدیریت پسماند، روش های متنوعی برای حداقل ‌سازی پسماند2 دارد که از لحاظ اقتصادی و فنی امکان ‌پذیرند. حداقل سازی پسماند نتایج زیر را به دنبال خواهد داشت: - کاهش هزینه ‌های عملیات، مدیریت پسماند و افزایش درآمد؛ - کاهش احتمال شکایات؛ - اجرای دقیق ‌تر قوانین زیست‌ محیطی؛ - بهبود وجهه و روابط شرکت. انتخاب روش ‌های بهینه برای کاهش یا بازیافت، به عبارت دیگر حداقل‌ سازی پسماند، تصمیمی کلیدی و مهم و یکی از بخش ‌های «سلسله ‌مراتب مدیریت پسماند» است[1]. اولین و ارجح ‌ترین گزینه، «کاهش منبع پسماند3» است. کاهش منبع فعالیتی است که تولید پسماند در منبع و یا رهاشدن یک آلاینده در یک فرایند را کاهش می ‌دهد یا حذف می کند. گزینۀ دیگری که ارجحیت دارد، «بازیافت4» است. بازیافت، قابل استفادۀ مجدد ساختن یک پسماند یا استفادۀ پسماند، به منزلۀ جایگزین یک خوراک در فرایند صنعتی است. دو فرایند «کاهش منبع پسماند» و «بازیافت پسماند» به همراه هم، فرایند «حداقل سازی پسماند» را تشکیل می ‌دهند. این مقاله روش ‌های حداقل ‌سازی پسماند، در عملیات‌ تولید و تعمیرات در چاه های نفت و گاز را بررسی می ‌کند. در انتخاب روش حداقل ‌سازی پسماند، همۀ هزینه‌ های مشمول مدیریت پسماند و هزینۀ دفع پسماندها باید در نظر گرفته شوند. برای مثال جایگزینی ماده ای شیمیایی در فرایند، ممکن است در ابتدا هزینۀ بالایی دربرداشته باشد، اما با در نظرگرفتن میزان صرفه‌ جویی در هزینۀ کلی مدیریت پسماند و هزینه ‌های دفع مواد زائد، این جایگزینی می ‌تواند اقتصادی باشد. 1- کاهش منبع پسماند بهترین زمان برای حداقل‌ سازی پسماندها در عملیات ‌های تولید و تعمیرات، مرحلۀ برنامه ‌ریزی است. تدابیر اعمال شده در مرحلۀ برنامه ‌ریزی می ‌تواند اثر مهمی بر اجرای مدیریت پسماند داشته باشد. 1-1- برنامه ‌ریزی • طراحی و ساخت سایت عملیاتی یکی از فرصت ‌های مناسب برای حداقل ‌سازی پسماند، در مرحلۀ طراحی و ساخت سایت تولید و مسیرهای تخلیه است. سایت تولیدی، مسیرهای پساب، مسیر آب ‌های باران و طوفان باید طوری طراحی و ساخته شوند که پساب ها و آب های باران را کاملاً در مسیرهای هدایت شده گردآورند. ساخت این مسیرها باید طوری باشد که سایش را به حداقل برسانند و بزرگی آن باید به حد موردنیاز باشد. •جلوگیری از نشتی ‌ها و کنترل آنها ساخت سایت عملیاتی باید به ‌گونه‌ ی باشد که هرگونه نشتی، نفت یا آب ‌آلوده در فرایند را جمع ‌آوری کند و آلودگی خاک را به حداقل برساند. • تجهیزات سایت عملیاتی طراحی تجهیزات عملیاتی ازجمله مخازن ذخیره، تفکیک‌ کننده ‌ها و... در حداقل‌ سازی پسماند بسیار مؤثر است. قطعاتی مانند اتصالات تخلیه در زیر مخازن، اتصالات جریانی در بخش ‌های بالایی و شیرهای نمونه ‌گیری، نقاط حساس برای تولید آلودگی محسوب می شوند. گزینه هایی همچون سیستم بازیافت بخارات و احداث محل ‌هایی خاص برای نمونه‌ گیری ‌ها، می‌ تواند گزینه ‌های مناسبی برای حداقل‌ سازی پسماند باشد. • تعمیرات و خدمات چاه در عملیات ‌های تعمیر، تکمیل و خدمات چاه، برنامه‌ ریزی دقیق برای حجم مواد شیمیایی موردنیاز مانند اسید وغیره در حداقل‌ سازی پسماند و مواد باقیمانده بسیار مؤثر است. انتخاب پیمانکاران زبده برای عملیات خدمات چاه، اهمیت ویژه‌ای دارد[2و4]. 1-2- جایگزینی مواد جایگزینی مواد می ‌تواند آسان ‌ترین و مؤثرترین راه در کاهش منبع پسماند باشد. هم پیمانکاران و هم کارفرمایان بیشتر خواستار جایگزینی موادی با مضرات کمتر در فرایندند. برخی از مثال های جایگزینی را می‌ توان به شرح ذیل بیان کرد: • حلال های آلی حلال های آلی مانند تری‌ کلرواتیلن و تتراکلریدکربن معمولاً در تمیزکردن تجهیزات و ابزارآلات استفاده می شوند. این حلال ها در فهرست مواد پسماند خطرناک در فرایندهای نفت و گازند و استفاده از آنها قوانین سختی دارد. مواد تمیزکننده بر پایۀ مواد خوراکی و بخار می‌ توانند جایگزین ‌های مناسبی برای این حلال ها باشند. با چنین جایگزینی، می‌ توان پسماندی خطرناک را حذف کرد. یکی دیگر از حلال‌ های رایج استفاده شده، وارسول یا حلال استودارد است. ازآنجاکه حلال وارسول، نقطۀ آتشگیری زیر 140درجۀ فارنهایت دارد و پسماندی آتشگیر محسوب می ‌شود، می ‌توان از حلال ‌های وارسول با درجۀ آتش ‌گیری بالاتر استفاده کرد. حلال‌ هایی مانند زایلین و تولوئن که پسماندهای خطرناک تولید می کنند، معمولاً برای تمیزکردن رسوبات مواد آلی مانند پارافین، در حفره چاه و سازندهای تولیدی کاربرد دارند. شرکت ‌های خدماتی حلال ‌های غیرسمی‌ ای ارائه داده اند که می ‌توانند جایگزین‌ های مناسبی برای زایلین و تولوئن باشند. قبل از خرید حلال ‌های آروماتیکی مانند زایلین و تولوئن، باید دربارۀ مواد غیرمضرّ جایگزین تحقیق شود. • رنگ ‌ها و تینرها رنگ‌ های بر پایۀ روغن و حلال ‌های آلی، به عبارت دیگر تینرها و تمیزکننده ‌ها، امروزه کمتر استفاده می‌ شوند، باوجوداین در برخی موارد کاربرد دارند. این رنگ ‌ها و تینرها را باید در هر جا که ممکن است با رنگ ‌های پایۀ آبی جایگزین کرد. استفاده از رنگ ‌های بر پایۀ آب لزوم استفاده از تینرهای آلی مانند تولوئن را نیز حذف می کند. تینرهای آلی که برای تمیزکردن ابزار رنگ‌ آمیزی استفاده می شوند، معمولاً در فهرست پسماندهای خطرناک طبقه ‌بندی می ‌شوند. این جایگزینی، یک مادۀ پسماند خطرناک را حذف می‌ کند و هزینه‌ های مدیریت پسماند را کاهش می ‌دهد. • نشت‌بندهای لوله در نصب لوله ‌ها، اتصالات نیازمند استفاده از نوارها یا روغن های نشت‌بندی اند(شکل1). انجمن نفت امریکا (API)، معتقد است، نوارهای نشت‌ بندی لوله ‌ها 30درصد وزنی سرب دارند و درنتیجه پسماند آنها خطرناک است. یک روش ساده برای حداقل ‌سازی پسماند، اطمینان از این موضوع است که همۀ نوارهای نشت ‌بندی استفاده شده ‌اند و محفظۀ آن خالی شده است. اکنون نوارهای نشت ‌بندی بدون سرب و قابل تجزیه در طبیعت در دسترسند و باید جایگزین نوارهای معرفی شدۀ API شوند. با توجه به‌اینکه API، استفاده از نوارهای نشت ‌بندی را برای اتصالات ضروری می‌ داند، شرکت ‌های تأمین کنندۀ لوله باید هنگام خرید، نوارهای نشت ‌بندی بدون سرب تهیه کنند. با این جایگزینی، بازیافت نوارهای نشت ‌بندی نیز قوانین ساده‌ تری را دربر می‌ گیرد[2و4]. 1-3- تغییر در تجهیزات • واحدهای تصفیۀ روغن ‌های روانساز در شرایط خاص عملیات‌ های تولید و تعمیرات، از موتورهایی استفاده می ‌شود که حجم‌ های زیادی پسماند روغن‌ و فیلترهای روغنی تولید می ‌کنند. در این حالت، تغییر در نوع دستگاه می‌ تواند پسماند را به حداقل برساند. برخی از    شرکت‌ ها واحدهایی را پیشنهاد می ‌دهند که از فیلترهای یک میکرونی و محفظه‌ های جداسازی سیالات استفاده می ‌کنند و به سیستم روغن یک موتور متصلند. این واحدها ذرات بزرگ تر از یک میکرون سوخت، خنک‌ کننده یا اسیدی که در روغن جمع شده باشد را جدا می ‌کنند. روغن استفاده شده در خارج از سیستم و از میان یک خالص ‌ساز عبور می ‌کند و دوباره به سیستم بر‌می ‌گردد. بسیاری از اپراتورها دریافته ‌اند، استفاده از این واحدها، نیاز به تعویض روغن و به تبع آن، هزینۀ مدیریت پسماند را کاهش می ‌دهد. استفاده از این واحدها به دلیل اینکه ذرات درون روغن کوچک تر از یک میکرونند، باعث کارکرد بهتر قطعات ماشین ‌های متصل به آن می ‌شوند. در شکل2 چندین نمونه از واحدهای تصفیه روغن نشان داده شده است. • سیستم اندازه‌ گیری مواد شیمیایی برخی اوقات اضافه کردن حجم زیادی از مواد شیمیایی، مانند ممانعت‌ کننده ‌ها، می ‌تواند اثربخشی آنها را کاهش دهد. یک سیستم تنظیم مقدار مواد شیمیایی که مقادیر اندک مواد را به‌طورپیوسته به سیستم تزریق می‌ کند، می ‌تواند بازدهی سیستم را افزایش دهد. چنین دستگاهی هزینۀ ناشی از خرید مواد شیمیایی را نیز کاهش خواهد داد. در شکل3 چندین نمونه از سیستم ‌های اندازه ‌گیری و تزریق نشان داده شده است. • آب و رسوبات پایه5 یا ته ‌مانده ‌های مخازن بسیاری از اپراتورها روش ساده‌ ای را برای به حداقل رساندن حجم آب و رسوبات پایه که در کف مخازن تجمع می یابند، استفاده می کنند. وسایلی همچون جت ‌های همزنی، پدال ‌های چرخان و پره ‌ها ممکن است در داخل مخازن ذخیرۀ نفت و محصولات نفتی تعبیه شوند تا از تشکیل پارافین و آسفالت جلوگیری شود(شکل4). همچنین معلق‌ سازها می ‌توانند استفاده شوند. روش دیگر گرم کردن کف مخازن برای ایجاد چرخش در سیال درون مخزن و جلوگیری از ته ‌نشینی آسفالت و پارافین است. در برخی اوقات مخازن با رنگ تیره رنگ ‌آمیزی می ‌شوند تا تابش خورشید باعث گرم شدن آنها و ورود آسفالت ته‌ مانده به داخل محلول و جداسازی بهتر آب جمع شده در کف با محصولات نفتی شود. این روش، حجم نهایی پسماند و آب باقیمانده در کف مخازن را کاهش و درآمد حاصل از فروش محصولات نفتی را نیز افزایش می ‌دهد. • پوشش یونی با انرژی بالا پوشش یونی مغناطیسی(شکل5) یک فنّاوری پیشرفته در سال ‌های اخیر بوده است. این فرایند برای فلزاتی مانند آلیاژ کروم/ طلا یا مس خالص کاربرد دارد. استفاده از انرژی بالای این فلزات در مقایسه با سطح فولادی، باعث می ‌شود آنها به سطح فولاد، نفوذ و چسبندگی عالی داشته و خواص لغزشی و اصطکاک پایین مانند یک «فلز روان کننده» ایجاد کنند. پوشش دادن فلز، اصطکاک را کاهش می دهد و در اجزایی مانند شیرها، پسماند تا بیش از هفت برابر کاهش می ‌یابد. این فنّاوری برای قاب بلبرینگ ‌ها، پمپ‌ های میله ‌ای و... کاربرد دارد. استفاده از این فنّاوری، هزینه و همچنین آلودگی را کاهش خواهد داد. • سیستم بازیافت بخار در مخازن ذخیره رهاکردن آلاینده ‌های سمی در هوا از زمان قانون هوای پاک در 1992 با قوانین سختی مواجه است. روش مناسب برای جلوگیری از رهاکردن آلاینده‌ ها در هوا در این حالت، برقراری سیستم بازیافت بخار(شکل‌6) به شمار می رود. این سیستم می ‌تواند از پمپ ‌های خلأ که در دسترسند، استفاده کند. البته سیستم باید طوری طراحی شود که ساده و هزینه اش پایین باشد. • فیلترهای سنتی یک گزینۀ مناسب برای به حداقل رساندن پسماند، جایگزینی فیلترهای سنتی است که بخش عمده ‌ای از پسماندها را تشکیل می‌ دهند. به جای این فیلترهای سنتی می‌ توان از فیلترهای ضدّزنگ با قابلیت استفادۀ مجدد یا واحدهای فیلتر سانتریفوژ(چرخاننده‌ ها) استفاده کرد. این فیلترها، کاهش هزینه و کاهش نیاز به نگهداری را به همراه خواهند داشت[3و6]. 1-4- بهینه‌ سازی فرایندها و روش ‌ها • سیمانکاری پس از پایان عملیات سیمانکاری، امکان دارد مقادیر قابل توجهی از سیمان به‌صورت مخلوط، بدون استفاده باقی ماند. یک راه برای جلوگیری از باقیماندن سیمان، دقت در محاسبات سیمان موردنیاز است. اکنون شرکت ‌های خدماتی سیستم ‌هایی دراختیار دارند که سیمان و افزودنی ‌های لازم را هنگام کار، مخلوط و دانسیته را به طوراتوماتیک کنترل می ‌کنند. مزیت استفاده از این سیستم‌ ها، خاتمۀ فرایند اختلاط بلافاصله پس از پایان عملیات سیمانکاری است. همچنین سیستم اختلاط می ‌تواند در صورت بروز مشکل و توقف عملیات سیمانکاری، متوقف شود. در این حالت فقط مخلوط سیمان استفاده نشده، مخلوط باقیمانده در داخل سیستم اختلاط است. •پایش از راه دور عملیات تولید پایش از راه دور عملیات‌ تولید، روشی برای کاهش منبع پسماند است. پایش پارامترهایی مانند میزان ورودی پمپ، نشت محفظۀ بلبرینگ ها، دما و فشار هیتر، سطح سیال و دما در مخازن و... اهمیت دارند؛ زیرا در این صورت اپراتور از هرگونه اختلال در سیستم سریعاً مطلع می شود و محل مشکل را دقیقاً پیدا می ‌کند. با رفع مشکل، تولید پسماند کاهش خواهد یافت. برای مثال اپراتور می‌ تواند از اختلال در سیستم هایی که به تعمیر نیاز دارند (عملیات تعمیر تولید پسماند می‌ کند)، جلوگیری و برخی از قطعات را قبل از اختلال در سیستم، جایگزین و نشتی ها را کاهش دهد یا از سرریز کردن مخازن جلوگیری کند. • استفاده از واحدهای لولۀ مارپیچ در تعمیرات استفاده از دکل ‌های سنتی معمولاً پسماند زیادی تولید می‌ کند که باید پس از پایان کار پاکسازی شوند. به جای این دکل‌ ها می ‌توان از واحدهای لولۀ مارپیچ6 (شکل7) استفاده کرد. در سال ‌های گذشته، شرکت ‌های خدماتی ابزارهای مناسبی را برای این هدف فراهم کرده اند. تعمیرات با واحد لولۀ مارپیچ، نیاز به راندن لوله، جابه ‌جایی سیالات چاه و جریان دادن چاه که همگی فرایندهایی اند که تولید پسماند دارند را حذف می کند. در صورت امکان، جایگزینی واحدهای لولۀ مارپیچ، انتخابی مناسب برای تعمیرات چاه است. • کنترل پارافین رسوب پارافین می‌ تواند باعث مشکلات عملیاتی و درنتیجه تولید پسماند شود. رسوب پارافین همچنین می ‌تواند باعث گیرکردن لوله ‌ها در حفره چاه، مسدودشدن و مشکل در خطوط لولۀ جریانی روزمینی، افزایش ته‌ ماند مخازن و کاهش کیفیت نفت خام برای فروش شود. یکی از روش ‌ها برای کاهش رسوب پارافین، استفاده از وسیله ‌ای به نام مغناطیس ‌کنندۀ سیال7 (MFC) است. مغناطیس ‌کنندۀ سیال همیشه در تأسیسات نفتی کاربرد ندارد و همیشه موفق نبوده، البته در سال ‌های اخیر، فنّاوری MFC بهبود یافته است. MFC می ‌تواند مانند پمپ درون‌ چاهی، در یک چاه تولیدی نفت قرار گیرد. پارامترهایی مانند اندازۀ پمپ، خصوصیات نفت ‌خام، آب سازندی و خصوصیات تولید(دما و فشار و دبی وغیره) در طراحی MFC مؤثرند. MFC با تغییر خصوصیات نفت خام و آب سازندی، هنگامی که از میدان مغناطیسی دائم آن عبور می‌ کنند، فعالیت دارد؛ درنتیجه، نقطۀ خلوص نفت ‌خام و ویسکوزیته کاهش می ‌یابد و بنابراین دمایی که در آن پارافین رسوب می‌ کند نیز کاهش خواهد یافت. MFC از تشکیل رسوبات دیگر نیز جلوگیری می ‌کند. روش دیگر برای کنترل رسوب پارافین، استفاده از میکروب ها در چاه است. باکتری ها با تزریق در حفرۀ تولیدی چاه، زنجیره ‌های پارافینی با کربن زیاد که قابلیت تجزیه‌ پذیری زیستی دارند را تشکیل می ‌دهند و بدین وسیله، کیفیت نفت ‌خام تولیدی را از لحاظ رسوب پارافین بهبود می ‌بخشند. البته تحقیقات نشان داده ‌اند، استفاده از عملیات میکروبی برای چاه‌ هایی که آب تولید کرده و از پمپ ‌های درون ‌چاهی نیز استفاده می‌ کنند و دمای ته‌چاه زیر 210درجۀ فارنهایت باشد، محدود است[3و5]. 1-5- کنترل رسوبات مواد رادیواکتیو طبیعی8 مواد رادیواکتیو طبیعی که با آب ‌های سازند تولیدی تشکیل می‌ شوند، در مدیریت پسماند اهمیت ویژه ‌ای دارند. رسوب مواد رادیواکتیو طبیعی را در اولین مرحله، می ‌توان با تغییرات فشار و دما که بر تولید آب ‌سازندی تأثیر می گذارند، کنترل کرد. گاز رادون که به همراه گاز طبیعی تولید می‌ شود نیز منبع مواد رادیواکتیو طبیعی است. با توجه به اینکه حضور مواد رادیواکتیو طبیعی در آب و گاز مخزن را نمی ‌توان حذف کرد، بنابراین باید حجم مواد رادیواکتیو طبیعی آلاینده را با جلوگیری از رسوب آنها کاهش داد. کاهش منبع برای مواد رادیواکتیو طبیعی این موارد را شامل می شود: برنامه ‌ریزی برای عملیات‌ تعمیر و تکمیل چاه به نحوی که کمترین آب سازندی و ماسه تولید شود، تزریق ممانعت ‌کننده ‌های رسوب که رسوب مواد رادیواکتیو طبیعی در چاه و تأسیسات روزمینی را کاهش می ‌دهد، پوشش شیمیایی یا پوشش یونی با انرژی بالا در سطح درونی تجهیزات، برای کاهش نقاط جوانه ‌زنی برای تشکیل رسوب، طراحی لوله ‌ها و تجهیزات به نحوی که آشفتگی جریان و افت ‌فشار را به حداقل برساند و رسوب کاهش یابد و جدایش آب های سازندی که به مواد رادیواکتیو طبیعی آلوده اند؛ چراکه آب ‌سازندی باریم و سولفات دارد که باعث رسوب باریم ‌سولفات می شود[3و7]. 1-6- کاهش آب استفاده شده • فرایند سیلاب‌ زنی9 برای ازدیاد برداشت در بسیاری از موارد، مهندسان برای سیلاب‌ زنی در راستای ازدیاد برداشت، از آب تازه از منابع سطحی یا چاه ‌های آب استفاده می کنند. در حالت ‌هایی که امکان ‌پذیر است، می‌ توان آب ‌سازندی تولیدی را با آب تازۀ مصرفی جایگزین کرد تا هم با خواص موردنیاز تزریق، سازگارتر و هم از لحاظ اقتصادی و زیست محیطی ارجح باشد. 1-7- انبارداری مناسب و نگهداری پیشگیرانه • ظروف جمع ‌آوری کنندۀ نشتی ‌ها مخازن، ظروف، پمپ‌ ها و دیگر موتورها احتمال نشتی دارند. اقدامی مناسب برای کاهش آلودگی خاک و آب، استفاده از محفظه‌ های جمع‌ آوری نشتی ‌هاست. اگرچه ممکن است این کار نیازمند هزینۀ اندکی نیز باشد، اما در طولانی مدت صرفه ‌جویی را به دنبال خواهد داشت. این ظروف می‌ توانند مقادیر قابل توجهی از مواد شیمیایی نشت کرده را جمع ‌آوری کنند که قابل بازیافت و استفادۀ مجددند. برخی از این ظروف، ظروف جمع ‌آوری نشتی در زیر سیستم ‌های روغنکاری در موتورها، ظروف زیر مخازن ذخیرۀ سوخت و مواد شیمیایی، ظروف زیر پمپ ها، سیستم شیرها، اتصالات و... را شامل می شوند. • ذخیرۀ مواد یکی از جنبه ‌های انبارداری مناسب، ذخیرۀ مناسب مواد شیمیایی و سایر مواد است. مواد و به خصوص مواد شیمیایی باید طوری نگهداری شوند که با کف زمین یا تشک ‌های چوبی تماس نداشته باشند. ترجیحاً محل ذخیره باید اندکی بالاتر از سطح زمین قرار گیرد. همۀ ظروف باید دربسته نگهداری شوند، مگر در حالتی که از آنها استفاده می شود. بسیار مهم است که همۀ ظروف برچسب مواد محتوی آنها را داشته باشد. همچنین برگۀ ایمنی مواد9 و دیگر اطلاعات تولید‌کننده باید در فایل نگهداری شوند. استفاده از ظروف 55گالنی یا کوچک تر، بیشتر برای نگهداری مواد شیمیایی و سایر مواد ارجح است. نگهداری مناسب و برچسب‌ زدن ظروف، تشخیص و طبقه ‌بندی سریع مواد را در حوادث نشت یا دیگر آسیب ‌ها فراهم می ‌کند. • ظروف سیالات استفاده شده در تعمیرات برخی از مشکلات آلودگی خاک، هنگام راندن لوله‌ ها و سایر فعالیت ‌های سطح دکل ایجاد می ‌شود. چند روش برای کنترل آلودگی قابل پیشنهاد است: اولین روش، استفاده از ظروف در زیر دکل و جمع ‌آوری نشتی ‌ها و انتقال آنها به مخازن ذخیره است. راه دیگر می ‌تواند ساخت گودال سرچاهی(سلر) غیرقابل نفوذ در زمان عملیات حفاری باشد. چنین گودالی، هرگونه نشتی در زمان عملیات تعمیر و تکمیل را می‌ تواند، جمع ‌آوری و از آلودگی خاک اطراف تأسیسات سرچاهی جلوگیری کند. گودال سرچاهی می ‌تواند با یک لایۀ فلزی مناسب پوشش داده شود. • نگهداری پیشگیرانه زمان ‌بندی منظم نگهداری ‌های پیشگیرانه برای تجهیزاتی مانند پمپ ‌ها، سیستم خطوط ‌‌‌لوله، شیرها و موتورها می‌تواند احتمال وقوع نشتی را به حداقل برساند. درنتیجه، عملیات مؤثرتر خواهد بود و پسماند کاهش خواهد یافت[2و6]. 1-8- کنترل موجودی کالا کنترل موجودی کالا، به خصوص وقتی با اقدامات ذخیرۀ مواد هماهنگ باشد، یکی از راه های مؤثر در راستای کاهش تولید پسماند است. می ‌توان خریدها را طوری انجام داد که مواد استفاده نشده برای بازیافت به فروشنده بازگردانده شوند. 1-9- انتخاب پیمانکار در انجام خدمات چاه، باید پیمانکارانی انتخاب شوند که به ارزش حداقل ‌سازی پسماند آگاه باشند و روش های حداقل ‌سازی پسماند را در عملیات خود بکار گیرند. 2- بازیافت روش دیگر ارجح در مدیریت پسماند، بازیافت است که هر روز پیشرفت های جدیدی در این زمینه بدست می ‌آید. • آب تولیدی: بیشتر آب تولیدی از چاه را می ‌توان برای ازدیاد برداشت مخازن تزریق کرد که این خود نوعی بازیافت محسوب می‌ شود. • ته ‌مانده ‌های مخازن: بهترین روش برای مدیریت ته ‌مانده‌ های مخازن و آب و رسوبات پایه، بازیافت آنها در کارخانه‌ های بازیافت محصولات نفتی است. البته این موضوع ابتدا باید با امکان‌ سنجی اقتصادی بررسی شود. در این کارخانه ‌ها، پارافین را نیز می ‌توان بازیافت کرد. • روغن‌ های روانساز و فیلترها: دفن فیلترهای روغنی در زمین معمولاً غیرقانونی است. امروزه بیشتر فروشندگانی که این فیلترها را عرضه می کنند، بازیافت آنها را نیز بر عهده دارند. برخی پالایشگاه‌ های نفتی نیز می ‌توانند روغن ‌های مصرف شده را که ممکن است با نفت ‌خام مخلوط شوند، بازیافت کنند. • پارچه ‌های تمیزکاری: برای تمیزکردن نشتی نفت و سایر مواد شیمیایی باید از پارچه‌هایی که قابلیت بازیافت داشته باشند، استفاده کرد. بسیاری از فروشندگان، پارچه ‌هایی عرضه می کنند که قابلیت چند بار استفاده را دارند. • حلال های آلی و دیگر مواد شیمیایی استفاده شده: معمولاً فروشندگان مواد شیمیایی، به خصوص حلال ‌های آلی، بازیافت این مواد را بر عهده دارند. • سیمان‌ ها: سیمان باقیمانده می ‌تواند برای اهداف دیگری مانند ساختارهای کنترل سایش یا ضربه ‌گیرها استفاده شوند. • حلال رنگ: یکی از روش ‌های کاهش حجم حلال ‌های آلی رنگ، استفادۀ مجدد از آنها در مراحل مختلف است. حلال ‌های آلی مانند تولوئن، می ‌تواند برای تمیزکردن تجهیزات رنگ‌ آمیزی استفاده شود. از حلال ‌های باقیمانده برای رقیق کردن رنگ نیز می ‌توان استفاده کرد. • بشکه‌ ها و فلزات قراضه: فلزات قراضه معمولاً به آسانی بازیافت می ‌شوند. معمولاً فلزات قراضه جزو پسماندهای خطرناک طبقه ‌بندی نمی ‌شوند، مگر فلزاتی که با رنگ‌ های سربی رنگ ‌آمیزی شده باشند. لازم به ذکر است، آموزش کارکنان دربارۀ طبقه ‌بندی، شناخت پسماندها و شناخت اهمیت حداقل ‌رسانی پسماندها، در مدیریت پسماند نقش کلیدی خواهد داشت[4و9]. نتیجه ‌گیری فرایندهای کاهش منبع پسماند و بازیافت، مراحل حداقل ‌سازی پسماند را تشکیل می‌ دهند. برنامه ‌ریزی، جایگزینی مواد، تغییر در تجهیزات، بهینه‌ سازی فرایندها و روش‌ ها، کنترل رسوبات مواد رادیواکتیو طبیعی، کاهش آب استفاده شده، انبارداری مناسب و نگهداری پیشگیرانه، کنترل موجودی کالا و دقت در انتخاب پیمانکاران، راهکارهای مناسب در راستای کاهش منبع پسماندند. آب سازندی تولیدی، ته ‌مانده ‌های مخازن، روغن ‌های روانساز و فیلترها، پارچه ‌های تمیزکاری، حلال های آلی و مواد شیمیایی استفاده شده، سیمان ها و فلزات قراضه، از مواردی اند که در عملیات تولید و تعمیرات چاه ‌های نفت و گاز، قابلیت بازیافت دارند. آموزش کارکنان در زمینۀ شناخت اهمیت حداقل ‌سازی پسماندها، نقش بسیار مؤثری در مدیریت پسماند ایفا می ‌کند.
متن کامل [PDF 1109 kb]   (1290 دریافت)    
نوع مطالعه: كاربردي | موضوع مقاله: مخزن
دریافت: ۱۳۹۲/۸/۲۷ | پذیرش: ۱۳۹۲/۹/۲۴ | انتشار: ۱۳۹۲/۹/۲۴

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA code

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به ماهنامه علمی- ترویجی اکتشاف و تولید نفت و گاز می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2018 All Rights Reserved | Journal of Exploration & Production Oil & Gas

Designed & Developed by : Yektaweb

تحت نظارت وف ایرانی