[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 1391، شماره 90 - ( 1-1391 ) ::
جلد 1391 شماره 90 صفحات 40-41 برگشت به فهرست نسخه ها
شیوه‌های پیشنهادی مناسب برای خصوصی‌سازی شرکت‌های حفاری
مصطفی بهاری زاده *1، مجتبی ساکی زاده2
1- کارشناسی ارشد حقوق خصوصی شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب
2- کارشناسی ارشد حقوق تجارت بين الملل شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب
چکیده:   (3616 مشاهده)
بر اساس سیاست‌های اجرایی اصل 44 قانون اساسی و همچنین سایر قوانین مصوب کشور، واگذاری شرکت‌های حفاری زیرمجموعه شرکت ملی نفت ایران به بخش خصوصی در دستور کار قرار گرفته است. با این حال صنعت حفاری مخازن نفت و گاز دارای ویژگی‌های منحصر به فردی است که این صنعت را از سایر صنایع متمایز می‌سازد. از یک سو می‌توان برخی از این ویژگی‌ها را از امتیازات صنعت حفاری به شمار آورد و از سوی دیگر ممکن است همین ویژگی‌ها به عنوان نکات منفی و بازدارنده توسعه و گسترش این صنعت محسوب شوند. برخی از این ویژگی‌ها عبارتند از: سود‌آوری بالای صنعت حفاری، بالا بودن هزینه تجهیزات و عملیات حفاری، پیچیدگی صنعت حفاری و بالا بودن ریسک بروز خطرات و حوادث در این صنعت. توجه به خصوصیات فوق و همچنین در نظر گرفتن این امر که صنعت حفاری در پشتیبانی از توسعه و تولید میادین نفت و گاز کشور نقشی کلیدی و اساسی بر عهده دارد، باید تصمیم‌گیران را به این نکته رهنمون سازد که واگذاری این بخش از فعالیت‌ها به بخش خصوصی به نحوی سامان پذیرد که نه تنها خللی در فعالیت‌های جاری آن به وجود نیاید، بلکه به ارتقای کارآمدی و بهره‌وری این بخش از صنعت نفت منجر شود. لذا با توجه به اینکه قانون‌گذار صرفاً اجرای اصل 44 قانون اساسی را الزام‌آور تلقی نموده و شیوه واگذاری بنگاه‌های دولتی را به اختیار مجری نهاده است، باید به روش‌هایی اندیشید که ضمن افزایش راندمان و بهره‌وری صنعت حفاری، سود حاصل از انجام عملیات حفاری را نیز ارتقاء بخشد. در ادامه راه‌کارهایی جهت تحقق این مهم ارائه می‌شود. 1- تجزیه شرکت‌های حفاری به شرکت‌های تخصصی چابک از آنجا که عملیات حفاری نیازمند سرویس‌های متفاوتی است؛ بنابراین گروه‌های ارائه دهنده خدمات حفاری متعددی در کنار هم به فعالیت می‌پردازند تا نتیجه نهایی عملیات حفاری که همان استخراج نفت و گاز است محقق گردد. با توجه به تفاوت فعالیت هر یک از این سرویس‌ها با یکدیگر، در حال حاضر شرکت‌های حفاری در جهان اختصاصاً بر یک یا چند فعالیت خاص متمرکز شده‌اند. نتیجه این امر آن است که شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات حفاری بسیار متنوعی که هر یک به طور تخصصی در یک یا چند زمینه فعال می‌باشند، در جهان حضور دارند. در واقع فعالیت تخصصی در یک یا چند زمینه خاص موجب می‌گردد که مهارت و توان فنی این شرکت‌ها در همان زمینه‌های خاص بسیار افزایش یابد. همچنین این امر موجب می‌شود تا هزینه‌های پنهان و زائد این شرکت‌ها نیز کاهش یافته و سود بیشتری نصیب آنها شود. به همین دلیل چنان‌چه شرکت‌های حفاری بزرگ در کشور ایران بر حسب موضوع فعالیت‌های گوناگونی که در زمینه حفاری بر عهده دارند به شرکت‌های کوچک‌تری تقسیم‌بندی شوند، زمینه برای تخصصی شدن فعالیت آن‌ها فراهم می‌گردد. بنابراین به نظر می‌رسد که یکی از مناسب‌ترین روش‌ها برای واگذاری شرکت‌های حفاری به بخش خصوصی "تجزیه" این شرکت‌ها بر اساس موضوع فعالیت آن‌ها در ارائه سرویس‌های حفاری است. 2- ادغام شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات مشابه شرکت‌های ارائه دهنده سرویس‌های حفاری نیازمند دو عامل اساسی و مهم برای ارائه خدمات مفید هستند. این دو عامل عبارتند از نیروی انسانی با تجربه و ماشین‌آلات و ابزار فنی مناسب. هر چند به‌کارگیری و جذب نیروی انسانی با تجربه و کارا در عرصه صنعت حفاری با شرایطی ویژه امکان‌پذیر است؛ اما در اختیار داشتن ماشین‌آلات و ابزار کافی برای ارائه سرویس‌های حفاری با توجه به هزینه بالای آنها برای هر شرکت کوچکی امکان‌پذیر نیست. گاهی تأمین و فراهم آوردن این تجهیزات و ابزارها نیازمند تأمین سرمایه‌ای چند برابر سرمایه همان شرکت خواهد بود. لذا هر چند تجزیه شرکت‌های حفاری بزرگ به شرکت‌های کوچک‌تر بر اساس موضوع فعالیت آن‌ها از جهتی راهکار بسیار مناسبی در زمینه تخصصی‌تر شدن فعالیت این شرکت‌ها خواهد بود، اما ممکن است در برخی موارد شرکت‌های جدید نیز با مشکل تأمین ابزار فنی و ماشین‌آلات مواجه شوند. لذا به نظر می‌رسد در این گونه موارد باید از روش "ادغام" برای این شرکت‌ها استفاده نمود تا با توجه به تجمیع امکانات و توانایی شرکت‌های کوچک‌تر با یکدیگر، زمینه افزایش توان این شرکت‌ها و امکان رقابت با شرکت‌های خارجی مشابه فراهم گردد. 3- واگذاری سهام به کارکنان شرکت‌های حفاری نیروی انسانی را می‌توان مهم‌ترین و کلیدی‌ترین عامل موفقیت در صنعت نفت و به تبع آن در صنعت حفاری به شمارآورد. با توجه به حساسیت و اهمیت ارتباط عملیات حفاری با مخازن نفت و گاز، نیروی انسانی مشغول در شرکت‌های حفاری از اهمیت و جایگاه ویژه‌ای برخوردارند و باید نگاه خاصی به این نیروی متخصص داشت. با توجه به توضیحات فوق به نظر می‌رسد که یکی از عوامل موفقیت در خصوصی‌سازی شرکت‌های حفاری، واگذاری سهام این شرکت‌ها به کارکنان آن‌ها از طریق تشکیل شرکت‌های تعاونی سهامی عام است که خوشبختانه در بند 9 ماده 1 و ماده 12 قانون اصلاح موادی از قانون برنامه چهارم توسعه، تشکیل آنها پیش‌بینی شده است. این امر علاوه بر این که موجب ایجاد احساس مالکیت کارکنان نسبت به شرکت و فعالیت‌های آن می‌شود، زمینه را برای تعیین مدیرانی فنی و شایسته برای اداره این شرکت‌ها که از اهمیت ویژه‌ای در بخش بالادستی صنعت نفت برخوردارند فراهم می‌سازد. 4- تحول در قراردادهای انجام سرویس‌های حفاری شرکت ملی نفت ایران باید برای بهره‌برداری صحیح از مخازن هیدروکربوری و حفظ و صیانت از این منابع خدادادی توجه ویژه‌ای به قراردادهای حفاری داشته باشد. با توجه به رویکرد پروژه محور و توجه دقیق به عواملی مانند کنترل پروژه لازم است تا موارد زیر مد نظر قرار گیرند. الف) روش انعقاد توافق‌نامه با شرکت‌های حفاری به فراموشی سپرده شود و قراردادهایی جایگزین آن‌ها شود که از لحاظ مدت زمان، برنامه عملیاتی و مبلغ قرارداد ثبات بیشتری داشته باشند. همچنین در صورت افزایش یا کاهش حجم عملیات، موضوعات مالی مد نظر قرارداد از قبیل نرخ تعدیل سالیانه، پیش‌پرداخت و زمان پرداخت‌های مالی ضمانت اجرایی بیشتری داشته باشند. با توجه به این که مطابق با آیین نامه اجرایی تبصره 1 بند (ج) ماده 3 قانون اصلاح موادی از قانون برنامه چهارم توسعه با موضوع "خرید خدمات مالی، فنی، مهندسی و مدیریتی از بنگاه‌های بخش غیر دولتی" هیچ منعی برای خرید خدمات حفاری از شرکت‌های سرویس‌دهنده حفاری خارجی وجود ندارد، لازم است تا قراردادهای منعقد شده با شرکت‌های حفاری به گونه‌ای تنظیم شوند که زمینه برای ورود شرکت‌های صاحب تکنولوژی در ایران نیز فراهم گردد. در ادامه این روند و از طریق به‌کارگیری نیروی انسانی ایرانی در میادین نفتی داخلی و همکاری و ارائه خدمات در کنار سایر شرکت‌های خارجی، زمینه برای انتقال دانش و تکنولوژی به کارکنان ایرانی فراهم می‌شود. ب) باید برای انگیزش بیشتر پیمانکاران حفاری از روش‌های نوین و جدیدی در قراردادهای حفاری استفاده نمود. در این صورت با افزایش سود و کارایی پیمانکاران حفاری، حفظ و صیانت از مخازن هیدروکربوری و بهره‌برداری بهینه و کامل از آنها نیز به طور صحیح انجام می‌شود. این امر نه تنها پیمانکاران داخلی صنعت حفاری را توانمند می‌سازد؛ بلکه زمینه و فرصت سرمایه‌گذاری در ایران را برای شرکت‌های توانمند خارجی (که دارای تکنولوژی و ابزار و وسایل مدرن هستند) فراهم می‌آورد. لازم به ذکر است که نمونه‌ای از این قراردادها توسط انجمن بین‌المللی پیمانکاران حفاری3 تنظیم و منتشر شده است. نتیجه‌گیری با توجه به فواید و آثاری که برای اجرای اصل 44 قانون اساسی متصور است، خصوصی‌سازی در شرکت‌های حفاری هم از لحاظ قانونی و هم از لحاظ منطقی امری صحیح و اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد. اما آثار و فواید این امر زمانی به عرصه ظهور خواهد رسید که این اصل به درستی اجرا گردد. موفقیت در اجرای درست و صحیح اصل 44 و خصوصی‌سازی شرکت‌های حفاری نیازمند بسترسازی و فراهم آوردن زمینه‌هایی است که بدون مهیا نمودن آنها نمی‌توان به نتیجه مطلوب دست یافت. هر چند در این مقاله سعی شد به نکاتی در مورد شیوه‌های مناسب خصوصی‌سازی شرکت‌های حفاری اشاره شود اما این امر مستلزم بررسی‌های دقیق‌تر کارشناسی و جمع‌آوری کلیه نظرات متخصصین این حوزه می‌باشد. به عبارت دیگر به دلیل اهمیت عملیاتی که شرکت‌های حفاری در بخش بالادستی صنعت نفت بر عهده دارند از جایگاه خاصی نیز در این صنعت برخوردارند و لازم است تا به خصوصی‌سازی این شرکت‌ها با نگاه ویژه‌ای نگریسته شود.
متن کامل [PDF 204 kb]   (415 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: مخزن
دریافت: ۱۳۹۲/۸/۲۶ | پذیرش: ۱۳۹۲/۹/۲۴ | انتشار: ۱۳۹۲/۹/۲۴
ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

کد امنیتی را در کادر بنویسید >



XML     Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

بهاری زاده مصطفی، ساکی زاده مجتبی. شیوه‌های پیشنهادی مناسب برای خصوصی‌سازی شرکت‌های حفاری. ماهنامه علمی- ترویجی اکتشاف و تولید نفت و گاز. 1391; 1391 (90) :40-41

URL: http://ekteshaf.nioc.ir:80/article-1-162-fa.html

دوره 1391، شماره 90 - ( 1-1391 ) برگشت به فهرست نسخه ها
ماهنامه علمی- ترویجی اکتشاف و تولید نفت و گاز Scientific-Propagative Journal of Exploration & Production Oil & Gas
Persian site map - English site map - Created in 0.23 seconds with 795 queries by yektaweb 3559

تحت نظارت وف ایرانی