دوره 1391، شماره 90 - ( 1-1391 )                   جلد 1391 شماره 90 صفحات 16-21 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

قنبری سعید. نگاهی بر روند تعاملات دو کشور ایران و عراق در بهره‌برداری از منابع مشترک مرزی. ماهنامه علمی- ترویجی اکتشاف و تولید نفت و گاز. 1391; 1391 (90) :16-21

URL: http://ekteshaf.nioc.ir:80/article-1-155-fa.html


مدیریت هماهنگی و نظارت بر تولید نفت و گاز
چکیده:   (2780 مشاهده)
مقدمه مرز مشترک ایران با عراق طولانی‌ترین مرز مشترک این کشور با کشورهای همسایه خود را تشکیل می‌دهد که شاهد طولانی‌ترین جنگ قرن بیستم نیز بوده است. این مرز مشترک یکی از نفت‌خیزترین مرزهای سیاسی دنیا تلقی می‌شود. هم‌اکنون دو کشور ایران و عراق پس از سپری شدن دوران پر تنش ناشی از جنگ هشت‌ساله میان دو کشور و در ادامه آن دو جنگ معروف اول و دوم خلیج فارس ، در فکر بهره‌برداری هر‌چه سریع‌تر از منابع مشترک مرزی خود هستند. خوشبختانه به‌نظر می‌رسد بر‌خلاف گذشته که بیشتر حداکثرسازی منافع از طریق بهره‌برداری حداکثری از میادین مرزی مشترک مورد توجه بوده، هم‌اکنون طرفین به‌دنبال ایجاد چارچوبی مشترک جهت بهر‌ه‌برداری بهینه از منابع مرزی خود هستند. این امر نویددهنده ایجاد الگویی جدید در بهره‌برداری از منابع مشترک مرزی  است که در صورت موفقیت، زمینه ساز ایجاد مرزهای صلح و دوستی در امتداد مرزهای مشترک میان دو کشور خواهد بود. موضوعی که مرز مشترک میان دو کشور در طول تاریخ کمتر شاهد آن بوده است. نگاهی بر مرزهای مشترک دو کشور دو کشور ایران و عراق در مسافتی در حدود 1458 کیلومتر دارای مرز مشترک هستند. این مرز مشترک از آبراهه اروند‌رود آغاز و تا منطقه‎ دالامپری (نقطه مرزی مشترک ایران و عراق و ترکیه) امتداد می‎یابد. از کل مرز مشترک میان دو کشور حدود 105 کیلومتر مرز مشترک آبی است (در امتداد اروند‏رود) و مابقی را مرز مشترک زمینی (خشکی) تشکیل می‏دهد[12]. دو رود دجله و فرات پس از پیوستن به یکدیگر در شمال بصره و در ناحیه‎ای به نام "القرنه"، مرز آبی بین‌المللی ایران و عراق را با نام "اروندرود" در امتداد مسیر خود شکل می‌دهند. به‌ترتیب استان‌های آذربایجان غربی، کردستان، کرمانشاه، ایلام و خوزستان در این خط ممتد و طولانی با عراق هم مرز هستند. کشور فعلی عراق در گذر تاریخی بخشی از قلمرو امپراطوری عظیم عثمانی محسوب می‎گردید که در فراز و نشیب تاریخی همواره دارای تعارضاتی با حکام ایرانی بوده است. در مجموع از سال 1514 تا سال 1980 میلادی 25 درگیری در مرزهای مشترک دو کشور به وقوع پیوسته است که 24 مورد از آنها با دولت عثمانی (عراق قبل از استقلال) و یک مورد نیز با کشور عراق (پس از استقلال) بوده است (البته به غیر از تنش‌ها و منازعات کم شدت در دهه 1970 میلادی). به هر تقدیر، مرزهای غربی ایران حاصل معاهدات و قراردادهایی است که از سال 1555 میلادی (عهدنامه آماسیه) تا 1975 میلادی (اعلامیه الجزایر) میان دو کشور انعقاد یافته است[1]. با‌توجه به تصویب معاهده ۱۹۷۵الجزائر در مجالس دو کشور و مبادله اسناد آن در اول تیر‌ماه ۱۳۵۵ در تهران میان طرفین و همچنین ثبت کلیه اسناد طبق ماده ۱۰۲ منشور سازمان ملل متحد در دبیرخانه سازمان ملل متحد، این معاهده مبنای تنظیم روابط دو کشور در زمینه مسائل مرزی به شمار می‌رود[9]. مرز مشترک دو کشور ایران و عراق شاهد طولانی‌ترین جنگ قرن بیستم بوده است. تهاجم عراق به ایران در 31 شهریور 1359 و تحمیل جنگی ناخواسته به ایران، آخرین منازعه میان دو کشور همسایه است که نهایتاً با پذیرش قطعنامه 598 سازمان ملل متحد در 20 ژوئیه 1987 میلادی از سوی طرفین، خطوط مرزی به وضعیت سابق خود ابقا می‌شود[1].
متن کامل [PDF 2543 kb]   (515 دریافت)    
نوع مطالعه: كاربردي | موضوع مقاله: مخزن
دریافت: ۱۳۹۲/۸/۲۶ | پذیرش: ۱۳۹۲/۹/۲۴ | انتشار: ۱۳۹۲/۹/۲۴

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA code

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به ماهنامه علمی- ترویجی اکتشاف و تولید نفت و گاز می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2018 All Rights Reserved | Journal of Exploration & Production Oil & Gas

Designed & Developed by : Yektaweb

تحت نظارت وف ایرانی